ฟ้าทะลายโจร (Andrographis paniculata (Burm.f.))

เป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่อยู่คู่กับสังคมไทยมาอย่างยาวนาน และได้รับการขนานนามว่าเป็นหนึ่งใน "ราชาแห่งความขม" ที่มีสรรพคุณทางยาอย่างอเนกอนันต์ ในทางแพทย์แผนไทย ฟ้าทะลายโจรจัดเป็นสมุนไพรรสขมที่มีฤทธิ์เย็น มีสรรพคุณเด่นในการช่วยแก้ไข้ ลดความร้อนในร่างกาย บรรเทาอาการเจ็บคอ และอาการอักเสบในระบบทางเดินหายใจ รวมถึงยังสามารถช่วยปรับสมดุลและบรรเทาอาการท้องเสียชนิดที่ไม่ติดเชื้อได้เป็นอย่างดี ซึ่งในปัจจุบัน วงการแพทย์แผนปัจจุบันก็ให้การยอมรับและมีการสกัดสารสำคัญเพื่อนำมาใช้ในรูปแบบยาแคปซูลและยาเม็ดอย่างแพร่หลาย เพื่อเป็นทางเลือกในการรักษาอาการหวัดและไข้หวัดใหญ่ในระยะเริ่มต้น

หัวใจสำคัญที่ทำให้ฟ้าทะลายโจรมีฤทธิ์ทางยาอันทรงประสิทธิภาพ คือสารสำคัญที่ชื่อว่า "แอนโดรกราโฟไลด์" (Andrographolide) ซึ่งมีกลไกช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อไวรัสบางชนิด และมีส่วนช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายให้ต่อสู้กับสิ่งแปลกปลอมได้ดียิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม แม้ว่าฟ้าทะลายโจรจะมีประโยชน์ในการรักษาโรคอย่างมาก แต่เนื่องจากเป็นสมุนไพรที่มีฤทธิ์เย็นจัด การนำมาใช้จึงต้องอยู่ภายใต้ความระมัดระวังและใช้อย่างถูกวิธี โดยทั่วไปแล้วไม่ควรรับประทานติดต่อกันเกิน ๓ ถึง ๕ วัน เพราะหากบริโภคติดต่อกันเป็นเวลานานเกินไป อาจส่งผลกระทบทำให้ร่างกายเกิดอาการแทรกซ้อน เช่น แขนขาชา อ่อนแรง ท้องอืด หรืออาจส่งผลเสียต่อการทำงานของตับและไตได้

มีข้อมูลสนับสนุนจากงานวิจัยทางคลินิก พบว่า สมุนไพรฟ้าทะลายโจรมีส่วนช่วยรักษาอาการของโรคติดเชื้อเฉียบพลันของระบบทางเดินหายใจ (acute respiratory tract infection) เช่น อาการไอ อาการเจ็บคอได้ดี บรรเทาอาการของโรคหวัด (common cold) เช่น เจ็บคอ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ บรรเทาโรคไข้หวัดใหญ่ กระตุ้นการสร้างภูมิคุ้มกันใหม่ ทำให้เชื้อโรคในร่างกายลดน้อยลงจนหายไปในที่สุด